Sunday, December 18, 2011

अनाम डायरीको एक पाना

शिव प्रकाश

उसलाई
थाह - उसका विचारहरु उनीहरुलाई मन पर्दैनन् किनभने ती उनीहरुका विरुद्ध छन् मान्छेको मस्तिष्क बौरिएको छैन, विरामी नै मलाई पनि उनीहरु त्यही ठान्छन्
मान्छेको
मनमा अहिले घुर्मलो छायाँ त्यो सायद बाँचुन्जेलसम्म नै रहने !
मात्र
थिए भएँ भन्ने हैन मैले मलाई बनाउनु बचाउँनु जीवन आफैंमा एउटा महाविद्यालय हो शिक्षक विद्यार्थी दुबै हो जीवन नै पढिने पढाउने पाठ हो तर, हामीहरु यो पाठ पढ्नै चाहदैनौं पढाउनु कसरी ?
आत्मामा
उज्यालो हुन्छ तर मेरै ओरिपरीका मान्छेमा त्यो छैन त्यो अँध्यारोमा ईश्वरको बास कहाँ होला ?  हुन ईश्वर पनि एउटा प्रश्न चिन्ह नै हो- समाधान रहित
ईश्वरले
मान्छेलाई दुई आँखा दिनुको अर्थ- एउटाले आफूलाई राम्रो देख्नु अर्कोले अर्कालाई नराम्रो देख्नु भएको यस्ता आँखा ती ईश्वरले मान्छेलाई किन दिएँ ?
मान्छेको
मस्तिष्कमा आजकाल अर्थोकै सल्बलाउन थालेको एउटा लेखक प्रायः एक्लो भएजस्तै आज एक्लो भएको छु आफैंले आफ्नो चित्त बुझाउनु बस्……
अहिले
राम्रा कुरा- गधाको घाँटीमा महुवाको माला आजको सुकुमार बिहान त्यतिकै बित्यो ! केही सोचेर मात्र !
००००००००००००

छोरो
पढाउन पैसा पुगेन दाजुले पैसा माग्नु भयो एकछिन दाजुको अनुहार हेर्छ अनुहारमा केही देख्दैन विगतको पश्चाताप आगतको आशा ! फेरी एकछिन् त्यो अनुहार पढ्छ- मात्र निराशाका काला अक्षरहरु भर्भरी उम्रिरएका छन् गर्मीका घमौरा जस्ता
रिन
गरेर दुईलाख दिन्छ दाजुको अनुहारमा खुशी छाउँछ सुरुहुन्छ पैसाको चलखेल अर्को भतिजाले भन्छ- बाबा मलाई ज्याकेट चाहिएको पोहोरको ज्याकेट पुरानो भो
हरेक
वर्ष ज्याकेट फेर्नु पर्ने चलन भैसेको बजारमा नयाँनयाँ स्टाइल आएको दुनियाँ स्टाइलमै चलेको
दाजु
बजार जानुहुन्छ छोराको इच्छा तु पुरा गर्नु हुन्छ नयाँ मोडेलको ज्याकेट लाएर छोरो हिडेको दाजु भाउजु खुशी छन्, दुबै दंग छन्- अरुको भन्दा मेरो छोरो के कम ?
कतिमा
किनेको ज्याकेट? दामी देखिन्छ नि !
सजिलो
उत्तर दिन्छ- जाबो तीन हजारमा !
तर
त्यो जाबो तीन हजार कहाँबाट कसरी आएको उसलाई मतलब छैन उसको साध्य ज्याकेट हो साधन जे होस् … ! इट इज नट माइ प्रब्लम यतिमै सकिन्छ उसको जवाफ
यो
छोटो वार्ता सुनिरहेको उसको मन कट्कटी खान्छ मनले मन खाने भनेको यही रहेछ भन्ठान्छ
भतिजाको
अनुहार हेर्छ उसमा पनि भविष्यको आशाभन्दा निराशा झन् बढी देख्छ तर दाजुभाउजुको हँसिलो मुहारसँग हाँसो साट्दै फोस्रो हाँसो फिसिक्क हाँस्छ !
उसको
मन कति दुःखेको - उसैलाई थाह ! रिस कति उठेको - त्यो पनि उसैलाई थाह तै पनि आफूभित्रको रौद्ररुप आफैभित्र लुकाउँछ दुःखको बागमती आफैभित्र सुकाउँछ
मनको
दुःखाई पेटको भोक कसैलाई थाह हुदैन कसैलाई पेडा , कसैलाई पीडा कसैलाई सोख , कसैलाई भोक संसार यस्तै भोक पनि थरीथरीका हुन्छन् मुख्यतः राम्रो हुने असल हुने भोक त्यो मध्ये राम्रो हुने भोकले मान्छेलाई सताएको धेरै त्यही चाहन्छन् त्यही धेरैभित्र धेरै मान्छे बगिरहेका छन् बागमतीमा ढल बगे जस्तै !
चितुवालाई जति पुराण सुनाएर पनि बाख्रो खान छोड्दैन सम्झिन्छ चित्त बुझाउँछ
०००००००००

आज
यी एकजोडी दाजुभाउजु कति वर्षपछि हाँसेका छन् मनमनै सोच्छ- यी हाँसिरहुन ईश्वरको कृपा यीमाथि यसैगरी भइरहोस् प्राय सधैं हास्ने अर्को जोडी दाजुभाउजु भने हाँस्न छोडेका छन् फेरी सोच्छ- यस्तै हो संसार कहीँ घाम कहीँ छायाँ सबै मान्छे सधैं खुशी सुखी हुन सक्दैन दुःखका थर थरी धेरै छन् दुःख सुखले पनि घर घाट साटीसाटी बस्छ
उसलाई
सुखी देख्छन् तर उसको दुःख उसैलाई थाह जीवन भनेको बाच्नु मात्र हैन भन्ने कुरा बुझाएर पनि कसैले बुझ्दैन
मानिस
रहरका दास भएका छन् इच्छाका हैन नत्र मान्छेले आफूलाई मान्छे बनाउन सक्थ्यो जन्म प्रकृतिको रचना हो, निर्माण हैन निर्माण आफूले गर्ने हो आफूभित्र आफूलाई ! रुखले आफ्नो खानेकुरा आफैं जुटाउँछ आफैं बाँचेको त्यो रुख दुनियाँलाई छाहारी पनि दिएको तर मान्छे ?
मान्छे
नपाउँदा पनि दुःखी नै थिए पाएर पनि झन् दुःखी छन् -थोरै पाए भनेर ! सर्वोच्च आनन्दमा को नै होला उनीहरुको विचारमा बाहेक !
यस्तै
हो- दुःख पाए गीत आउँछ सुख पाए अक्कल भाग्छ ! भन्ठान्छ चित्त बुझाउँछ
००००००००००००००००००००००००००

भान्जीले
एउटा तस्वीर भित्तामा टाँस्दै भन्छिन्- मामा यो खतरा देखियो नि !
कुरा
बुझ्दिैन सोध्छ- खतरा ?
आइ मिन यहाँ खतरा देखिन्छ नि मामा !
भान्जीको
कुरा सुनेर भन्छ- त्यो तस्वीर त्यहाँबाट निकाली हाल
भान्जी
अलमल्ल पर्छिन सोध्छिन्- किन मामा ?
त्यस्तो
खतरा देखिने ठाउँमा तस्वीर राख्नु हुदैन राम्रो देखिने ठाउँमा राख्नु पर्छ तस्वीरको इज्जत गर्नु पर्छ
हुन
आज विचेत छन् चेतनाहरु जिउँदा चेतनाहरुको इज्जत हुदैन निर्जीव तस्वीर जहाँ राखे पनि हुन्छ शालिक भत्काएर फ्याँके जस्तो फ्याँके पनि हुन्छ जे गरे पनि हुन्छ लाग्छ- अहिले समयको उर्दी नै यस्तै
स्नातक
तहको अन्तिम वर्ष पढ्दै गरेकी भान्जीप्रति दुःखी हुन्छ आफ्नो भाषा, भाषा मात्र हैन मातृभाषा पनि हो त्यसको सम्मान गर्न सुहाउँदो बोल्न सिक्नु पर्छ भन्छ भान्जी ङिच्च हाँस्छिन् बुझिन् कि बुझिनन् उनैलाई थाह
नयाँपुस्ताका
लागि आज आफ्नै भाषा अन्धकार जस्तो भएको ज्ञानको भोक छैन आम मान्छेलाई आधुनिकताको भोकमा भौतारिएको नयाँ पुस्ता रिमिक्स जताततै !
जमाना
यस्तै - हिराको मोल गधाले जान्दैन यो भन्दा बढी केही सोच्न सक्दैन ००००००००००००००००००००००००००००००००
बल्ल
हास्न थालेको दाजु बेलुका अबेला आउनु हुन्छ अनि दिल खोलेर आफ्नो दैनिकी सुनाउनु थाल्नु हुन्छ धेरैदिन पछि दाजुको दिल खुश देखिन्छ
परिवारका
सबै ओरिपरी बसेर सुन्छन् एता गएँ, उता गएँ, यस्तो भयो, उस्तो भयो, पुऽराआऽऽ घुमियो, पुऽराआऽऽ थाकियो, लाऽऽस्टैऽ  भीऽऽड  थियो गाडी ,पकेटमारले मेरा चस्मा झ्याप हानीदियो क्याऽऽ बोर ! थाहै भएन ओर्लिएर चस्मा लाउन खोज्छु छैन
दाजुको
कुरा सुनेर सबै गलल् हाँस्छन् रमाइलो मान्छन् हा हाहीही
उनै
भान्जी थप्छिन्- मामालाई त्यो गगल्स दाऽऽम्मीऽ  देखिन्थ्यो नि ! फेरी उही हाहाहीहीबत्तिसी सबैका देखिन्छन् गँजाडीको गाना अम्मलीको ताल जस्तो देख्छ त्यो दृष्य उसले !
त्यो
दृष्य उसलाई हाँस उठ्दो नै हुन्छ रमाइलो नै लाग्छ उल्टो विरक्त लाग्छ मित्रभित्रै मन दुःख्छ उसलाई थाह - उसको मन प्रायः सधैं दुःखेको हुन्छ तर कसैले त्यो दुःखको अनुभूत गर्दैनन् हुन नगर्ने हैनन् बिचराहरुतर त्यो क्षमता नै छैन उनीहरुमा त्यसैले बिचरा भन्छ उनीहरुलाई
दोष
उनीहरुको हैन उनीहरुलाई बनाउने त्यही ईश्वरको हो त्यो पक्षपाती ईश्वरको ! ईश्वरले त्यो क्षमता उनीहरुलाई दिएनन् यो पनि एक कारण हो- ईश्वर आफैंमा एक प्रश्न हो भन्ने समाधान रहित प्रश्न !
सकेसम्म अरुजस्तै भइदिन्छ तर पनि कहिलेकाहीँ दुःखेको मन अनुहारमा अनुदित भइहाल्छ अरुले देख्दैनन् त्यो अनुहार आफैं मात्र देख्छ
दाजुको
अनुहार हेर्छ उज्यालो हँसिलो भाउजुतिर हेर्छ झन् उज्यालो झन् हँसिलो अर्का दाजु-भाउजुतिर हेर्छ उनीहरुको पनि अनुहारबाट अहिले बादल हटेको थोरै भए पनि जून चिहाएको अलिकति भए पनि असजिलो हाँसो ती दुबै अनुहारमा भाइ-बुहारीतिर हेर्छ- हाँसो खुशी ! सधैं जस्तो, उस्तै पाउँछ निरपेक्षताभन्दा माथि अपेक्षाभन्दा तल… !
तर
पनि वातावरण रमाइलो भित्र मनमा काँडा उम्रिरए पनि, फूल फूले पनि अनुहार फक्रेकै देखिन्छ सुझु बुझु दुई वर्षको पिन्टु पनि हाँसेको अरु भतिजा-भतिजी भान्जा-भान्जीको उमेरै आफ्नो अनुहार हेरेर आफैं दंग पर्ने हास्ने नै
तालु
धेरै खुइलिसकेको सेतै फुलेका दाह्री रंगाएर रातो बनाएको म्याचिङ्ग कपालको रंगसँग ! गाला चाउरी पर्न थालेका छन् साठीको हाराहारीमा पुगेका दाजु भन्न पनि गाह्रो नभन्दा आफैंलाई झन् साह्रो
तेसो
भए आज पुऽराऽऽ घुमियो आधा हैन, अब घुम्ने ठाउँ यो धरतीमा बाँकी कहीँ छैन हैन त ?  आज पुऽराऽऽ थाकियो, अब बाँकी जीवनमा थाकान भन्ने नै छैन हैन ? पुराको अर्थ त्यही हुन्छ हैन ? सबै उतिर हेर्न थाले एकाएक आश्चार्यबोधक चिन्ह अंकित सबै आँखा उसका आँखामा ठोक्किए
बोल्दैछ गाडी लाऽस्टैऽऽ भीड थियो तर फस्ट सेकेण्ड थर्ड फोर्थ……भीड चाहिँ कस्तो हुन्छ ? कहिले हुन्छ ?अनि चस्मा झ्याप हानीदियो ! कसरी हान्छ झ्याप ?
दाजु
हाँस्दै प्रतिप्रश्न गर्नु हुन्छ- हँ ,के भनेको कुरै बुझिन ?
तपाइँको
उमेर विद्वताले बोल्ने भाषाको मात्र कुरा गरेको हूँ छोटो जवाफ फर्काउछ
पुरा
थाकियो हैन धेरै थाकियो थोरै थाकेकोलाई के भन्ने आधा थाकियो ? त्यस्तै पुरा घुमियो हैन धेरै घुमियो लास्टै भिड हैन धेरै भिड थियो अनि झ्याप हान्यो हैन चोर्यो अथवा पाकेट मर्यो सायद यस्तो हुन्छ होला ! यो छिहत्तरे भाषा हो भन्ने सुनेको हामी त्यो होइन नि !
दाजु
स्विाकार्नु हुन्छ दाजुको बानी फेरिएको यसपाली दाजु रिसाउनु भएन हास्नु भयो तर फेरी लेघ्रो तान्दै भन्नु भो- क्याऽऽ बोर ! बानी लागि सक्यो भन्या
उसले
भन्यो- शब्द भनेका ज्ञानका भण्डार हुन् तपाइँले बोल्ने शब्दले तपाइँको पहिलो परिचय दिन्छ
कसले
कति बुझे त्यसको पछि लाग्दैन
मान्छे हेर्नु बोलाई सुन हेर्नु गलाई  त्यही ठानेर चुप लाग्छ चित्त बुझाउँछ
०००००००००

अर्की
भाउजु पिन्टुका कुरा गर्दै प्याच्च बीचमा बोल्नु हुन्छ- यो बाबूलाई अब पुराऽऽ हेर्नु पर्छ नत्र रेलिङ-झ्यालमा चढ्छ लड्छ
उसले
अलि जोड दिँदै भन्छ- पुराऽऽऽ हेर्नु पर्छ रे उसोभए हिजो आधा मात्र हेरेकोले यो पिन्टु लडेको हो कि क्यो हो ?
पठ्ठापठ्ठी
ती भतिजा-भतिजी, भान्जा-भान्जीले कुरा बुझेछन् सापको जस्तो जिब्रो निकालेर हाँस्न थाले त्यो देखेर बाँकी सबैले त्यस्तै जिब्रो निकाले उलाई भने भित्रभित्रै दुःख लाग्यो आफ्नो मातृभाषालाई भ्याक्सेटोमी गर्ने ती डाक्टरहरुको पारा देखेर
उसले
धेरै बोल्नु पनि हुदैन अरुलाई हेपेको हुन्छ नबोली बस्नु पनि हुदैन ठूलो भएको हुन्छ
एउटा
गहिरो मौनतातिर उसको मन जान्छ मौन सम्मति लक्षणम कति भन्नु जस्तो लाग्छ उसलाई वैंश जाओस् बानी नजाओस् यस्तै हो भन्छ मौन बस्छ
०००००००००००००००००००

जैमलीको
विमोचनको आख्यानपुरुप ध्रुवचन्द्र गौतमबाट हुने भयो भन्छ
को
हो ध्रुवचन्द्र भनेको ? डिग्री पढ्ने तरखरमा रहेको भतिजो ले प्रश्न गर्छ
हास्य
कलाकार शिवहरी पौड्याललाई सम्झिन्छ- मुखाँ हान्दिउँ जस्तो हुन्छ उसलाई त्यो भतिजोको हाम्रो भाषा-साहित्यको समकालीन परिचय हो यो मान्छे भन्ठान्छ उसले आफ्नो भतिजोलाई भित्रभित्रै झन् सारो दुःख्छ उसको मन आफु एक साहित्यप्रेमी हो सोच्छ- मेरो घरको अवस्था यस्तो भने…… ?
अन्धाका अगाडी दुनियाँ अँध्यारो ईश्वरले आँखा दिए पनि समयले यिनलाई अन्धो बनायो ईश्वरभन्दा समय बलियो भएछ भन्ठान्छ ईश्वरले दिएका आँखा फुटालेर मान्छेलाई अन्धो बनाउने समय ! कति बलबान ?
०००००००००००००

एक
महाविद्यालयका रुपमा रहेको मान्छेको जीवन अहिले आफैंमा एक कारागार भएको मान्छे त्यसैमा थुनिएका छन् अहिले सस्ता इन्टरनेटमा धेरै मान्छे तस्वीरको सौन्दर्यतासँग नजिक हुन खोजे जस्तो तिनलाई फूल सम्झेर मोहित भए जस्तो !
तर
सबै फूल सुन्दर हुदैनन् सबै फूलमा वासना पनि हुदैन पलासँका पनि फूल हुन्छन् कागजका पनि फूल हुन्छन् अनि धेरै फुलभित्र काडाँ लुकेका हुन्छन् मान्छेभित्र मान्छे लुके जस्तै !
शहर जस्तै मान्छे सघन अँध्यारोमा डुबेको इच्छाहरु अब्स्ट्रयाक छन् अहिलेको मान्छेलाई बायोलोजिकल निडले निलेको यौवन नग्नता अहिले अस्त्र बनेको मोडर्न माइण्डभित्र धेरै एप्लिकेशनहरु छन् सम्हाली नसक्ना !
छाल
जस्तै तैरिरहेका सपनाहरु अवरुद्ध छन् पनि मान्छे हाँसेका छन् सबैकुरा हाँसउठ्दो त्यसैले मान्छे हाँसेका होलान् ! अब दुःखमा पनि मान्छे हाँस्न थालेको कति रुनु ?के केमा मात्रै रुनु ? बागमतीको मुहान सुके जस्तै आँशुका मुहान् सुकिसकेका छन् रुनु कसरी ? रुनुको पर्याय हास्नु भएको रुनुको विकल्प पनि हाँस्नु नै भएको
कृत्रिम
विनम्रताहरु मान्छेको बजारमा छ्यापछ्याप्ति छन् मान्छेले आफुलाई बेचेर त्यही मुल्यले अर्कोलाई किनिहरेछ मान्छेको बजारमा आज खुला व्यपार भएको मान्छेको खरिदविक्री
दुःखद
स्पर्शहरुले आजको दिनलाई अचेटिरह्यो यथार्थहरुले आज उसलाई चिमोटिरहे उसलाई भाग्यमानी देख्छन् तर एउटा ठूलो अभागको भागिदार पनि नै हो
सुख भन्नु जनसँग दुख भन्नु मनसँगभन्छ बोल्दैन. घोरिएर केही लेखिरहेको
००००००००००००००००००

एउटा
डायरी पहिलो पृष्ठमा लेखिएको अनाम डायरी !
डायरी
कसको हो कुनै नाउँ छैन धेरै पानाहरु छन् ती पानाभित्र धेरै मानिस छन् मानिसका चरित्र छन् कुचरित्र छन् विचार छन् अविचार छन् विचारशून्य विचार पनि छन्
ती
मध्ये यो पानामा मात्र शिर्षक लेखिएको अनाम डायरीको एक पाना !
पानाको अन्त्यमा लेखिएको - केही गर्नका लागि के गर्ने होला ?
देशका धेरै ठूला विचारहरु त्यही देशका ठूला कन्टेनरमा फलिए जस्तै एउटा सानो घरको सानो कन्टेनरमा फोहोरसँग फालिएको अवस्थामा त्यो डायरी फेला पार्छु जस्ताको तस्तै यहाँ अनाम डायरीको एक पानाकथाका रुपमा प्रस्तुत गर्छु

डिसेम्बर १७, २०११ बोस्टन, अमेरिका ।

No comments:

Post a Comment

यहाँको स्वस्थ प्रतिकृया यो नेपाली मनका लागि सधैं स्वागत योग्य हुनेछ । धन्यवाद !